„Búnaður fyrir náttúruvísindakennslu“: Munur á milli breytinga
Úr Kennarakvikan
(Undirsíðuhlekkjum skipt út fyrir {{us}}) |
|||
Lína 9: | Lína 9: | ||
'''Athugasemd til höfunda efnis á Kennarakvikunni:''' | '''Athugasemd til höfunda efnis á Kennarakvikunni:''' | ||
Þegar vísað er í undirsíður | Hlekkina á undirsíðurnar í listunum hér að neðan má gera með sniðmátinu [[Snið:Us]] svo: | ||
<pre><nowiki>{{us|Hitamælir}}</nowiki></pre> | |||
Þegar vísað er í þessar undirsíður búnaðarlistans (af öðrum síðum, t.a.m. [[Heillandi verkefni í náttúruvísindum/Frystir úr snjó og salti|Frystir úr snjó og salti]]) má gera það með sniðmátinu [[Snið:Bún]] sem hlekkir þá á rétta undirsíðu: | |||
<pre><nowiki>{{bún|Hitamælir}}</nowiki></pre> | <pre><nowiki>{{bún|Hitamælir}}</nowiki></pre> | ||
</div> | </div> | ||
== Aðbúnaður == | == Aðbúnaður == | ||
Lína 16: | Lína 19: | ||
; Uppþvottavél : Getur verið afar gagnleg fyrir þrif á glervöru. | ; Uppþvottavél : Getur verið afar gagnleg fyrir þrif á glervöru. | ||
; Efnageymsla : Hættuleg efni þarf að vera hægt að læsa inni. | ; Efnageymsla : Hættuleg efni þarf að vera hægt að læsa inni. | ||
* | * {{us|Vogir}} | ||
== Eðlisfræði == | == Eðlisfræði == | ||
Lína 22: | Lína 25: | ||
=== Kraftfræði === | === Kraftfræði === | ||
* | * {{us|Síriti}} | ||
* | * {{us|Kraftmælir}} | ||
* | * {{us|Skábretti}} | ||
* | * {{us|Blöðrur}} | ||
==== Flotkraftar ==== | ==== Flotkraftar ==== | ||
* | * {{us|Fiskabúr}} (tómt) | ||
* | * {{us|Leir}} | ||
* | * {{us|Kraftmælir}} | ||
* | * {{us|Efnisstangir}} | ||
=== Ljósfræði === | === Ljósfræði === | ||
* | * {{us|Ljósakassi Vísindasmiðju HÍ}} | ||
** | ** {{us|Geislarakningarsett}} eða {{us|Ljósbekkur}} | ||
** | ** {{us|RGB ljóskastarar}} | ||
** | ** {{us|Leisigeisli}} | ||
** | ** {{us|Ljósgreiður}} eða {{us|Litrófssjár}} | ||
** | ** {{us|Skautunarsíur}} | ||
** | ** {{us|Ljósleiðari}} | ||
=== Varmafræði === | === Varmafræði === | ||
* | * {{us|Varmaskiptir}} | ||
* | * {{us|Hraðsuðuketill}} | ||
* | * {{us|Efnisstangir}} | ||
* | * {{us|Tvímálmur}} | ||
* | * {{us|Gasbrennari}} | ||
==== Verkefni ==== | ==== Verkefni ==== | ||
Lína 56: | Lína 59: | ||
=== Rafsegulfræði === | === Rafsegulfræði === | ||
* | * {{us|Háspennurafall}} (Van de Graaff) | ||
* | * {{us|Perustæði}} | ||
* | * {{us|Aflgjafi}} | ||
* | * {{us|Rafhlöður}} | ||
* | * {{us|Krókódílaklemmur}} | ||
* | * {{us|Bananatengi}} | ||
* | * {{us|Fjölmælir}} | ||
* | * {{us|Spennumælir}} | ||
* | * {{us|Straummælir}} | ||
* | * {{us|Seglar}} | ||
* | * {{us|Koparvír}} | ||
==== Verkefni ==== | ==== Verkefni ==== | ||
Lína 73: | Lína 76: | ||
== Efnafræði == | == Efnafræði == | ||
* | * {{us|Glervara}} | ||
** | ** {{us|Mæliglas}} - 12-24 stk. Nógu mörg til að hægt sé að láta heilan nemendahóp vinna samtímis, og þorna á milli verkefna. | ||
** | ** {{us|Bikarglas}} - 12 stk. 100 ml. og 6 stk 250 ml. 1x 1000 ml. | ||
** | ** {{us|Keiluflaska}} - 6x 200 ml. | ||
** | ** {{us|Tilraunaglas}} - 12-24 stk. Eins og með mæliglösin þarf að vera hægt að dreifa þessu á hópa og þorna á milli tilrauna. | ||
* | * {{us|pH mælir}} - | ||
* | * {{us|Standur}} | ||
* | * {{us|Pípetta}} - | ||
* | * {{us|Hitamælir}} - | ||
* | * {{us|Bunsen-brennari}} eða {{us|gasbrennari}} | ||
* | * {{us|Úrgler}} | ||
* | * {{us|Deigla}} | ||
* | * {{us|Deiglutöng}} | ||
=== Ferskvara === | === Ferskvara === | ||
* | * {{us|Rauðkál}} til að gera litvísi. | ||
* | * {{us|Spínat}} - [<nowiki/>[[Einangra blaðgrænu]]] | ||
=== Efni === | === Efni === | ||
* | * {{us|Ediksýra}} | ||
* | * {{us|Lyftiduft}} | ||
* | * {{us|Matarsódi}} | ||
* | * {{us|Matarsalt}} | ||
* | * {{us|Ammoniumdíkrómat}} og {{us|Manganstrimill}}- Eldfjall | ||
* | * {{us|Kalíumjoðíð}} eða {{us|Joðíð}} - [ [[Klassísk efnahvörf/Fílatannkrem|Fílatannkrem]] ] | ||
* | * {{us|Vetnisperoxíð}} - [ [[Klassísk efnahvörf/Fílatannkrem|Fílatannkrem]] ] | ||
* | * {{us|Brennisteinssýra}} - [<nowiki/>[[Klassísk efnahvörf/Kolefnissnákur|Kolefnissnákur]]] | ||
* | * {{us|Strásykur}} - [<nowiki/>[[Klassísk efnahvörf/Kolefnissnákur|Kolefnissnákur]]] | ||
* | * {{us|Þrúgusykur}} - [<nowiki/>[[Sykurpróf]]] | ||
* | * {{us|Maíssterkja}} - [<nowiki/>[[Hvað leynist í munnvatninu?]]] | ||
* | * {{us|Asetón}} - [<nowiki/>[[Einangra blaðgrænu]]] | ||
* | * {{us|Isoprópanól}} - [<nowiki/>[[Einangra blaðgrænu]]] | ||
* | * {{us|Saltsýra}} (HCl) - [<nowiki/>[[Hvað leynist í munnvatninu?]]] | ||
* | * {{us|Etanól}} | ||
* | * {{us|Rauðspritt}} | ||
==== Litvísar ==== | ==== Litvísar ==== | ||
* | * {{us|Litvísir}} - vökvi/strips... | ||
** | ** {{us|Rauðkál}} | ||
** | ** {{us|Fenólrauður}} | ||
** | ** {{us|Fenólblár}} | ||
** ...? | ** ...? | ||
Lína 120: | Lína 123: | ||
[[Mynd:20240506 155530.jpg|right|300px]] | [[Mynd:20240506 155530.jpg|right|300px]] | ||
Hér eru nokkur efni sem nota má í [[Klassísk efnahvörf/Logapróf|Logapróf]]. | Hér eru nokkur efni sem nota má í [[Klassísk efnahvörf/Logapróf|Logapróf]]. | ||
* | * {{us|Liþínduft}} | ||
* | * {{us|Brennisteinn}} | ||
* | * {{us|Blýnítrat}} | ||
* | * {{us|Bíkarbónat}} | ||
* | * {{us|Natríumkarbónat}} | ||
* | * {{us|Kalíumpermananganat}} | ||
* | * {{us|Koparsúlfat}} | ||
* | * {{us|Sinkklóríð}} | ||
* | * {{us|Kalíumnítrat}} | ||
* | * {{us|Kóbalt tvíklóríð}} | ||
* | * {{us|Koparduft}} | ||
* | * {{us|Kol}} | ||
* | * {{us|Járnsúlfat}} | ||
== Líffræði == | == Líffræði == | ||
* | * {{us|Smásjá}} | ||
** Lófasmásjá | ** Lófasmásjá | ||
* | * {{us|Víðsjá}} | ||
* | * {{us|Stækkunargler}} | ||
** Box með stækkunargleri - Gott til að skoða smádýr bæði úr vatni og frá landi. | ** Box með stækkunargleri - Gott til að skoða smádýr bæði úr vatni og frá landi. | ||
* | * {{us|Kíkir}} | ||
* | * {{us|Það sem þarf fyrir bakteríusýnatöku}} | ||
* Stafræn smásjárlinsa fyrir kennarasmásjá | * Stafræn smásjárlinsa fyrir kennarasmásjá | ||
* Stafræn smásjá sem tengist tölvu/snjalltæki | * Stafræn smásjá sem tengist tölvu/snjalltæki | ||
* | * {{us|Petrískál}} | ||
* | * {{us|Fiskabúr}} | ||
** Dæla | ** Dæla | ||
** Vefmyndavél | ** Vefmyndavél | ||
=== Vistfræði === | === Vistfræði === | ||
* | * {{us|Skordýragildra}} | ||
* Ljóstillífunar- og brunamælingar í plöntum (sjá t.d. PASCO mæla) | * Ljóstillífunar- og brunamælingar í plöntum (sjá t.d. PASCO mæla) | ||
* | * {{us|Hringrásarmælingar}} | ||
* | * {{us|Reitaferningur}} til að skoða/meta gróðurþekju | ||
* | * {{us|Skordýrahótel}} | ||
* | * {{us|Fuglafæðubretti}} | ||
* | * {{us|Fuglavarpbox}} | ||
** Vefmyndavél sem fylgist með fuglaæðubretti/varpboxi | ** Vefmyndavél sem fylgist með fuglaæðubretti/varpboxi | ||
* | * {{us|Ljósbretti}} til að safna smádýrum úr jarðvegi | ||
* | * {{us|Ormabúr}} | ||
=== Lífeðlisfræði === | === Lífeðlisfræði === | ||
* | * {{us|Blóðþrýstingsnemi}} | ||
* | * {{us|Hlustunarpípa}} | ||
* Glúkósamælingar? | * Glúkósamælingar? | ||
* Tæki og tólk til að mæla og skoða skynjun - oft heimatilbúið | * Tæki og tólk til að mæla og skoða skynjun - oft heimatilbúið | ||
Lína 172: | Lína 175: | ||
=== Ferskvara === | === Ferskvara === | ||
* | * {{us|Líffæri}} | ||
** | ** {{us|Hjarta}} | ||
** | ** {{us|Lungu}} | ||
** ... | ** ... | ||
* | * {{us|Fiskur}} til að kryfja. | ||
=== Efni === | === Efni === | ||
* | * {{us|Æti}} til að rækta bakteríur í petrískálum | ||
== Jarðfræði == | == Jarðfræði == | ||
* | * {{us|Steinasafn}} | ||
* | * {{us|Veðurstöð}} (vindur, birta, loftþrýstingur) | ||
* | * {{us|Landakort}} | ||
* | * {{us|Jarðfræðikort}} | ||
* | * {{us|Jarðvegsbakkar}} - Fyrir roftilraunir. | ||
* | * {{us|Sigti}} - Með mismunandi möskvastærðir. | ||
* Gegnsæjar krukkur til að skoða set, aur eða grugg. | * Gegnsæjar krukkur til að skoða set, aur eða grugg. | ||
* | * {{us|Kornastærðarblöð}} | ||
* Jarðvegur með steinum og seti af mismunandi kornastærð (t.d. jökulruðningur) fyrir kornastærðartilraunir. | * Jarðvegur með steinum og seti af mismunandi kornastærð (t.d. jökulruðningur) fyrir kornastærðartilraunir. | ||
Útgáfa síðunnar 5. mars 2025 kl. 20:47
Hér söfnum við saman búnaði fyrir náttúrufræðikennslu. Sjá einnig Hugmyndir að búnaði fyrir náttúrufræðistofu Padlet-ið.
Vöruskrá Námsgagnastofnunar í samantekt Valdimars Helgasonar er líklega ítarlegasta yfirlit yfir búnað fyrir náttúruvísindakennslu.
Aðrir kennarar hafa svo tekið saman eigin lista:
- Aðbúnaður náttúrufræðistofu frá Hildi Örnu Håkanson
Athugasemd til höfunda efnis á Kennarakvikunni:
Hlekkina á undirsíðurnar í listunum hér að neðan má gera með sniðmátinu Snið:Us svo:
{{us|Hitamælir}}
Þegar vísað er í þessar undirsíður búnaðarlistans (af öðrum síðum, t.a.m. Frystir úr snjó og salti) má gera það með sniðmátinu Snið:Bún sem hlekkir þá á rétta undirsíðu:
{{bún|Hitamælir}}
Aðbúnaður
- Ísskápur
- Ísskápur og frystir eru ekki nauðsynleg í náttúruvísindakennslu en töluvert gagn af til að geyma ferskvöru og kæla efni (t.d. etanól fyrir DNA einangrun). Ísskápinn má einnig nota til að gera tilraunir með hitaþenslu (setja blöðrur eða flöskur inn í ísskáp) eða aðra varmafræði.
- Uppþvottavél
- Getur verið afar gagnleg fyrir þrif á glervöru.
- Efnageymsla
- Hættuleg efni þarf að vera hægt að læsa inni.
Eðlisfræði
Kraftfræði
Flotkraftar
- Fiskabúr (tómt)
- Leir
- Kraftmælir
- Efnisstangir
Ljósfræði
Varmafræði
Verkefni
Rafsegulfræði
- Háspennurafall (Van de Graaff)
- Perustæði
- Aflgjafi
- Rafhlöður
- Krókódílaklemmur
- Bananatengi
- Fjölmælir
- Spennumælir
- Straummælir
- Seglar
- Koparvír
Verkefni
- Voltahlaða
- Koparplötur, zinkplötur,
Efnafræði
- Glervara
- Mæliglas - 12-24 stk. Nógu mörg til að hægt sé að láta heilan nemendahóp vinna samtímis, og þorna á milli verkefna.
- Bikarglas - 12 stk. 100 ml. og 6 stk 250 ml. 1x 1000 ml.
- Keiluflaska - 6x 200 ml.
- Tilraunaglas - 12-24 stk. Eins og með mæliglösin þarf að vera hægt að dreifa þessu á hópa og þorna á milli tilrauna.
- pH mælir -
- Standur
- Pípetta -
- Hitamælir -
- Bunsen-brennari eða gasbrennari
- Úrgler
- Deigla
- Deiglutöng
Ferskvara
- Rauðkál til að gera litvísi.
- Spínat - [Einangra blaðgrænu]
Efni
- Ediksýra
- Lyftiduft
- Matarsódi
- Matarsalt
- Ammoniumdíkrómat og Manganstrimill- Eldfjall
- Kalíumjoðíð eða Joðíð - [ Fílatannkrem ]
- Vetnisperoxíð - [ Fílatannkrem ]
- Brennisteinssýra - [Kolefnissnákur]
- Strásykur - [Kolefnissnákur]
- Þrúgusykur - [Sykurpróf]
- Maíssterkja - [Hvað leynist í munnvatninu?]
- Asetón - [Einangra blaðgrænu]
- Isoprópanól - [Einangra blaðgrænu]
- Saltsýra (HCl) - [Hvað leynist í munnvatninu?]
- Etanól
- Rauðspritt
Litvísar
- Litvísir - vökvi/strips...
- Rauðkál
- Fenólrauður
- Fenólblár
- ...?
Efni fyrir logapróf


Hér eru nokkur efni sem nota má í Logapróf.
- Liþínduft
- Brennisteinn
- Blýnítrat
- Bíkarbónat
- Natríumkarbónat
- Kalíumpermananganat
- Koparsúlfat
- Sinkklóríð
- Kalíumnítrat
- Kóbalt tvíklóríð
- Koparduft
- Kol
- Járnsúlfat
Líffræði
- Smásjá
- Lófasmásjá
- Víðsjá
- Stækkunargler
- Box með stækkunargleri - Gott til að skoða smádýr bæði úr vatni og frá landi.
- Kíkir
- Það sem þarf fyrir bakteríusýnatöku
- Stafræn smásjárlinsa fyrir kennarasmásjá
- Stafræn smásjá sem tengist tölvu/snjalltæki
- Petrískál
- Fiskabúr
- Dæla
- Vefmyndavél
Vistfræði
- Skordýragildra
- Ljóstillífunar- og brunamælingar í plöntum (sjá t.d. PASCO mæla)
- Hringrásarmælingar
- Reitaferningur til að skoða/meta gróðurþekju
- Skordýrahótel
- Fuglafæðubretti
- Fuglavarpbox
- Vefmyndavél sem fylgist með fuglaæðubretti/varpboxi
- Ljósbretti til að safna smádýrum úr jarðvegi
- Ormabúr
Lífeðlisfræði
- Blóðþrýstingsnemi
- Hlustunarpípa
- Glúkósamælingar?
- Tæki og tólk til að mæla og skoða skynjun - oft heimatilbúið
- Mæla sjónvídd með mismunandi litum
- Kortleggja þrýsti-, hita-, og kuldanema á húð á handarbaki vs. lófa
- Stefnumiðuð heyrn skoðuð: Hlustunarpípa með trekt á enda slöngunnar, heyrn víxluð
Ferskvara
Efni
- Æti til að rækta bakteríur í petrískálum
Jarðfræði
- Steinasafn
- Veðurstöð (vindur, birta, loftþrýstingur)
- Landakort
- Jarðfræðikort
- Jarðvegsbakkar - Fyrir roftilraunir.
- Sigti - Með mismunandi möskvastærðir.
- Gegnsæjar krukkur til að skoða set, aur eða grugg.
- Kornastærðarblöð
- Jarðvegur með steinum og seti af mismunandi kornastærð (t.d. jökulruðningur) fyrir kornastærðartilraunir.
Verkefni
- Settling Rates of Different Size Particles
- Láta blauta mold þorna í heitri sól og sjá þornunarsprungur myndast.
- Saltkristallatilraunir til að skoða kristöllun ólífrænna efna úr lausn.